5 filmów psychologicznych, które musisz obejrzeć

Nawet jeśli nie studiujesz psychologii.

Filmy psychologiczne to niełatwy orzech do zgryzienia. Czasami nie możemy przetrwać do końca seansu i to nie z powodu niedociągnięć filmografii – zostajemy przytłoczeni obrazami zaburzeń, historiami osób, nie będących w stanie funkcjonować w otaczającym ich świecie. To typ filmów, które pozostawiają nas ze zmarszczonymi brwiami i zaciśniętymi pięściami na oparciach fotelu, a także setką pytań krążących w głowie. Nie dojadamy popcornów, wkręceni w mechanizmy ludzkich umysłów.

Przygotowałam dla Was 5 pozycji, które pozostawiły mnie w tym dziwnym stanie (odrętwienia? niewiedzy? lęku?). A poza tym wybrałam je, ponieważ cholernie dobrze mi się je ogląda. Uważajcie na spojlery w sekcji diagnostycznej. Enjoy.

MECHANICZNA POMARAŃCZA

O co chodzi? Ekranizacja powieści Anthony’ego Burgessa wywołuje we mnie skrajne emocje. A są to zniesmaczenie, zdziwienie i zachwyt. Dorzuciłabym jeszcze ogromną dawkę zmieszania – brutalnością, seksem, bezprawiem.
Kilka słów o fabule: Główny bohater trafia do więzienia, skazany za brutalne morderstwo. W placówce dostaje propozycję udziału w eksperymencie resocjalizacyjnym. Zostaje poddany tzw. terapii Ludovica, podczas której wstrzykiwano mu specjalny płyn zwany Ludovicem, przykuwano Alexa do specjalnego krzesła, powieki przytrzymywano specjalnymi szczypcami, żeby pacjent nie mógł ich zamknąć. A następnie rozpoczynano seans krótkich filmów napakowanych przemocą. Celem terapii było obrzydzenie kryminaliście złej strony mocy, poprzez wywołanie w nim lęku na samą myśl o przemocy.
Wstępna diagnoza: Alex poddaje się instynktowi, drzemiącej w nim pierwotnej sile, która popycha go w stronę bezprawia. Nie zastanawia się nad konsekwencjami swoich poczynań. Robi co mu się żywnie podoba – a razem z nim i wielu innych, młodych ludzi, którzy bez celu prześlizgują się przez swoje życie. Bohater bierze udział w terapii Ludovica, która ma na celu wyprodukowanie posłusznego, gotowego podporządkować się narzuconym zasadom obywatela. Skutkiem eksperymentu było czasowe zaniechanie agresywnych zachowań ze strony Alexa (nawet w obronie własnej), chęci do uprawiania seksu oraz słuchania muzyki klasycznej (w filmie jedynie Beethovena, którego główny bohater namiętnie słuchał). Zabieg oparty jest na klasycznym warunkowaniu Pawłowa (dla przypomnienia – to gościu od śliniących się na dźwięk dzwonka psów) – leczenie wpływa na niego w takim stopniu, że Alex nie jest w stanie bronić się przed atakami innych czy dotknąć kobiety. Został zaprojektowany, by stać się bezwolną i przestraszoną, ale przestrzegającą prawa marionetką państwa.

PRZERWANA LEKCJA MUZYKI

O co chodzi? Ekranizacja autobiografii Susanny Kaysen. Udramatyczniona i zhollywoodyzowana z Winoną Ryder i Angeliną Jolie w rolach głównych.
Kilka słów o fabule: Lata 60., Stany Zjednoczone. Susanna zostaje umieszczona w szpitalu psychiatrycznym po nieudanej próbie samobójczej. To siedemnastoletnia dziewczyna, mająca skłonności do autoagresywnych zachowań m.in. seksu z przypadkowymi osobami. W zakładzie poznaje socjopatkę o imieniu Lisa. Postanawiają uciec z placówki i żyć pełnią życia.
Wstępna diagnoza: Susanna trafiła do zakładu psychiatrycznego. Pierwsza diagnoza? Depresja. Lekarze zamierzali wypuścić dziewczynę po kilku tygodniach, jednak ostatecznie uczyniono to dopiero po 18 miesiącach. Przyczyną było zdiagnozowanie osobowości typu borderline – osobowości „z pogranicza”, czegoś pomiędzy zaburzeniami psychotycznymi a neurotycznymi. Stan emocjonalny osób z borderline określa się jako „stabilnie niestabilny”, ponieważ nieustannie się on zmienia, ale w stabilny sposób. Nie bez powodu w terminologii używa się słowa „osobowość” – borderline to jedynie jeden z wielu konstruktów ludzkiej psychiki. Jego cechą rozpoznawczą jest silne pragnienie bliskiej relacji z drugą jednostką, idący w parze z lękiem przed odrzuceniem oraz „wchłonięciem” przez inną osobę, co prowadzi do silnego napięcia emocjonalnego. Innymi częstymi objawami są: skłonności autodestrukcyjne, natręctwa, stany lękowe, zaburzenia odżywiania czy seksualne. Osoby z osobowością bordeline mają problemy z określeniem, co jest dobre a co złe, dlatego zazwyczaj ich zachowania można określić jako skrajne.

PIĘKNY UMYSŁ

O co chodzi? Film został wyprodukowany na podstawie biografii autorstwa Sylvii Nasar. Historia opowiada losyamerykańskiego matematyka, ekonomistę oraz laureata Nagrody Nobla w dziedzinie ekonomii – Johna Nasha.
Kilka słów o fabule: Bohater przybywa na Uniwersytet Princetown z zamiarem ukończenia studiów podyplomowych z matematyki. Marzy o dokonaniu wielkiego odkrycia w tej dziedzinie, dzięki której zdobędzie pozycję oraz szacunek w środowisku naukowym. Jest jeden problem – na drodze staje Nashowi jego zdrowie psychiczne.
Wstępna diagnoza: Od dziecka określano go mianem „dziwnego”. Nauczyciele wątpili w jego zdolności intelektualne, pojawiły się głosy, że Nash jest opóźniony rozwojowo. A wszystko ponieważ brakowało mu umiejętności społecznych. Chłopiec zamiast przesiadywać ze znajomymi, wolał towarzystwo książek i przeprowadzał niewielkie eksperymenty w domowym zaciszu. Po pewnym czasie bohater zaczął miewać manię prześladowczą. W ostateczności zdiagnozowano u niego schizofrenię paranoidalną. Dominują w niej liczne omamy (obejmujące wszystkie zmysły) i urojenia. Najprawdopodobniej choroba ma podłoże genetyczne, jednak może wystąpić wraz z pojawieniem się traumy, nadużywaniem substancji psychoaktywnych czy jako powikłanie po innych chorobach. John Nash był ośmiokrotnie hospitalizowany, podczas leczenia stosowano leki o różnym natężeniu a także znacznie bardziej ekstremalne sposoby jak terapia elektrowstrząsami. Ostatecznie odstawił leczenie i jak twierdził „przestał zwracać uwagę na głosy, które słyszał”.

MEMENTO

O co chodzi? Film Christophera Nolana, znanego z zawiłych intryg, skomplikowanych zagadek i barwnych postaci. Dodatkowym atutem tego filmu jest „cofanie się fabuły” – rozpoczynamy od końca, a kończymy na początku historii.
Kilka słów o fabule: Leonard poszukuje gwałciciela i zabójcy swojej żony. Bohater w wyniku urazu głowy traci możliwość zapamiętywania nowych wspomnień, dlatego wydarzenia zapisuje w notatniku, pstryka mnóstwo fotek, a najważniejsze informacje tatuuje na ciele. Towarzyszymy bohaterowi w jego drodze do vendetty.
Wstępna diagnoza: Nasz mściciel cierpi na amnezję następczą, będącą jednym z zaburzeń pamięci krótkotrwałej, odpowiedzialnej za przechowywanie niewielkich partii informacji przez krótki czas (dosłownie kilka sekund). Jest jak legendarna złota rybka, która bez celu kręci się w swoim akwarium. Pamięć krótkotrwała to magazyn, gdzie nasz mózg podejmuje decyzje jakie informacje przepuścić dalej do skrzynek pamięci długotrwałej, a jakie wyrzucić na śmietnik. Najczęstszą przyczyną zaburzeń pamięci jest wiek, stres, przemęczenie organizmu, schorzenia mózgu czy układu nerwowego. W przypadku naszego bohatera był to uraz głowy oraz przeżyta trauma, w wyniku której zginęła jego żona. Jednak analizując film w „poprawnej” kolejności natrafiamy na kilka nieścisłości. Amnezja następcza występuje w wyniku mechanicznych urazów głowy, natomiast odmianą zaburzeń pamięci powiązanych z traumatycznymi zdarzeniami jest amnezja dysocjacyjna. Co za tym idzie są to odmienne choroby i jedynie pierwsza z nich wystąpiła naprawdę. Drugą przypisał sobie sam Leonard, który nie potrafił pogodzić się z krzywdą jaka spotkała jego żonę i zemścił się na jej gwałcicielu. Kobieta nie mogła żyć z mężczyzną jakim stał się jej mąż i kazała wstrzykiwać sobie insuliną, w wyniku czego zmarła. W psychice Leonarda zadziałał mechanizm obronny zwany wyparciem – bohater zniekształcił rzeczywistość, przypisał śmierć żony jej gwałcicielowi i za życiowy cel obrał sobie zemstę.

CZARNY ŁABĘDŹ

O co chodzi? Znacie „Jezioro łabędzie”? Ten balet Czajkowskiego stał się inspiracją filmu Darrena Aronofsky’ego o mroku i pragnieniach, drzemiących w ludzkiej psychice.
Kilka słów o fabule: Obserwujemy utalentowaną, mieszkającą z matką baletnicę Ninę, która całe swoje życie poświęciła karierze tanecznej. Jet systematyczna w swoim fachu. Po wielu latach wyrzeczeń, potu i łez, wreszcie natrafia się szansa na spełnienie marzeń o odegraniu wielkiej roli – zwolniło się miejsce głównej postaci w „Jeziorze łabędzim”. Nina jest idealną kandydatką do części roli, czyli łagodnego Białego Łabędzia, natomiast lepszym wyborem zdaje się być nowa tancerka, zachwycająca talentem oraz urodą Lily. Obie baletnice rozpoczynają rywalizację, a Nina musi odkryć w sobie Czarnego Łabędzia.
Wstępna diagnoza: Życie z nadopiekuńczą rodzicem odbija się na psychice. Tak było w przypadku Niny, której matka dodatkowo również była tancerką, jednak nie tak utalentowaną jak córka. U matki wystąpił mechanizm projekcji – przeniosła swoje niespełnione marzenia na dziecko. W miarę przygotowywania się do roli mrocznego Czarnego Łabędzia, Nina bardziej zagłębia się w swoją psychikę. Obsesja na punkcie perfekcji, wpędza ją w szaleństwo, trychotomię pomiędzy Ja idealnym, powinnościowym oraz realnym. Jest zdezorientowana, zagubiona, zaczyna mieć problemy z własną tożsamością. Cierpi na psychozę, która zniekształca postrzeganą przez Ninę rzeczywistość.

Widzieliście powyższe dzieła? Chcielibyście w przyszłości kolejną dawkę psychologicznych filmów?

N.

12 myśli w temacie “5 filmów psychologicznych, które musisz obejrzeć

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s